Pham Duy 2010
Cô Hái Mơ - Chùa HươngẢnh bên đây là cô sơn nữ có lẽ thi sĩ Nguyễn Bính đã gặp trong rừng mơ rồi cho chúng ta bài thơ Cô Hái Mơ, rất ngây thơ, trong sáng.
Lúc thi sĩ viết ra bài thơ đó, có thể là trong một ngày Xuân của những năm 1930.







Tôi đã phổ nhạc bài thơ này vào năm 1942. Đó là bản nhạc đầu tay của tôi cho nên tôi yêu nó lắm. Trong bài thơ phổ nhạc, có câu : Nhà ta ở dưới gốc cây dương, cách động Hương Sơn nửa dặm đường... cho nên 64 năm sau khi sáng tác bài hát, tôi phải mò về Chùa Hương để tìm cô hái mơ, khi tôi có cơ hội trở về Việt Nam vào năm 2003..


Xe hơi đưa chúng tôi đi Bến Đục để từ đó xuống thuyền chèo vào Chùa Hương, thuyền trôi trên một dòng nước rất trong gọi là Suối Yến.
Bến Đục bây giờ rất rộng lớn, khang trang, với hàng trăm con đò nằm đợi khách... Vào ngày hội, dân chúng chen nhau xuống thuyền, nhưng vào mùa Hạ 2003 này, chỉ có hai nhóm khách du lịch, một là gia đình chúng tôi, hai là một nhóm Tây Ba Lô. Tôi vui sướng lắm, vì xưa rày tôi rất tránh đi du lịch tại những nơi đông người, hồi đi thăm Trung Cộng năm trước, tôi không thấy đền đài miếu tượng gì cả, chỉ thấy đám đông và đám đông, ồn ào và ồn ào.
 
 
Cảm gíác đầu tiên khi tôi xuống thuyền, lúc thuyền rời bến, đưa mắt nhìn ra chung quanh, tôi tưởng như mình đang lạc vào một cõi tiên.
 
 
Giống như khi xưa, Cao Bá Quát nói :
Giữa dòng đáy nước lồng gương
Mượn chèo ngư phủ đưa đường Đào Nguyên...


Đào Nguyên là đây ! Nhưng ngày xưa, người Việt rất thực tế, đặt tên cho những ngọn núi ở khu Đào Nguyên này là núi "mâm sôi", là núi "voi phục"...
 
 
Trời mùa Hạ, dưới nắng trưa hừng hực, may mà tôi mặc quần áo bà ba, lại cởi áo cho mát... tôi tận hưởng cái thú lướt trên sông (gọi Suối Yến) nhúng khăn vào nước, rửa ngực rửa mặt, chao ôi là mát mẻ...
Thuyền trôi tới nửa đường thì phải chui qua một chiếc cầu gọi là Cầu Hội. Ai cũng nghĩ rằng chiếc cầu có tên như vậy là vì ở nơi đây người ta đón khách đi trẩy hội, nhưng thực ra, chiếc cầu này dẫn tới một làng lân cận có cái tên là làng Hội Xá.
 
 
Vào ngày hội mùa Xuân, khi thuyền gặp nhau ở đây là khách trẩy hội làm thơ để tăng nhau...
Mây luồn đáy nước qua cầu
Thuyền đi tưởng núi quay đầu trông theo...


Rồi sau 2 giờ đồng hồ trôi trên Suối Yến, chúng tôi tới bến, leo lên chùa ngoài goi là Chùa Thiên Trù...


Nhưng chúng tôi không có ý định đi lễ chùa, chuyến đi này là để đi tìm một rừng mơ mà thi sĩ đã nói trong bài thơ.
 
 
Gặp ai cũng nghe nói mùa này không phải là mùa mơ, tôi ngồi nghỉ chân tại cổng chùa ngòai (Thiên Trù), sau khi cố leo một quãng giốc...
 

... trong khi Duy Cường vào thăm gác chuông, thăm tổ đường của chùa Tiên Sơn, rồi nhân hôm nay là ngày giỗ mẹ, thắp nén huơng khấn mẹ.

 
Chùa ngòai có những khoảng rộng râm mát, sân lát gạch rộng rãi, cây cổ thụ ngả nghiêng, giúp đỡ cho thân già được tỉnh táo sau những cuộc leo trèo rất mệt nhọc...
 
 
... mệt nhọc và nằm bệt xuống phản gỗ nơi quán lộ thiên bên đường như nguời chết rồi...
 
 
Nằm nghỉ ở quán bên đường, hỏi về rừng mơ thì được nghe bà chủ quán nói :
"... Thưa ông, làm gì có rừng mơ rừng mận nào ở chung quanh đây ! Chả là khi xưa những người đi thăm chùa Hương phải leo nhiều giốc thì ai cũng mệt mỏi và khát nước, người ở đây bảo họ cố gắng trèo nữa đi, sắp sửa tới rừng mơ rồi... tha hồ mà ăn mơ để giải khát ! "

Tôi thất vọng và thở dài : " Thế là mục đích của chuyến đi này của tôi không thành, tôi không gặp được cô hái mơ ! "

Bà chủ quán hỏi : "Thế ông có muốn có tấm ảnh một cô hái mơ ngày xửa ngày xưa không ? "

Tôi giật mình : "Muốn, muốn lắm chứ ! "

Bà chủ quán, tuổi trạc sáu mươi, tìm tòi khá lâu trong các ngăn kéo, lôi ra một bức ảnh nhỏ, rồi nói :
" Đây là ảnh tôi, do ông Võ An Ninh chụp cách đây hơn 40 năm... Tặng ông đó ! "


Đằng sau tấm ảnh có ghi tên người mẫu là cô Huệ, ảnh do nhiếp ảnh gia nổi tiếng Võ An Ninh chụp ngày 22 tháng 11 năm 1964. Trong ảnh, cô Huệ này đang đứng trước vài cành hoa mơ... Biết đâu cô Huệ này chẳng là cô hái mơ "bằng xương bằng thịt" trong bài thơ của Nguyễn Bính? Và tôi là người được thừa hưởng cái gia tài qúy báu này. Ha ha !


Thế là tôi mãn nguyện, xuống thuyền giã từ chùa Hương...
Phải chèo hai tiếng mới tới bến Đục để lên xe hơi về Hà Nội.

 

Chuyến đi Chùa Hương để tìm cô hái mơ này rất thú vị. Tôi thì được bức ảnh tuyệt vời, Duy Cường thì được biết thêm một thắng cảnh đệ nhất của Việt Nam. Nếu có một chút buồn khổ trong lòng cha con nhà này, thì đó là vì thấy cô lái thuyền chở chúng tôi đi chơi suốt một ngày trời, cuối cùng chỉ lĩnh được có một số tiền tương đương với một đô la mà thôi !
Hình như con trai tôi tặng cô lái thuyền thêm chút tiền tip. 
 

Các bài khác: